Wizara ya Katiba na Sheria Yatangaza Mikakati ya Kukuza Haki na Sheria kwa Mwaka wa Fedha 2026/2027

Na Janeth Raphael MichuziTv -Dodoma 

Katika hotuba yake ya makadirio ya mapato na matumizi kwa mwaka wa fedha 2026/2027, Waziri wa Katiba na Sheria, Dkt. Juma Homera, ametangaza mipango mikubwa inayolenga kuimarisha sekta ya sheria na haki nchini Tanzania. 

Mikakati hii ni sehemu ya juhudi za kuhakikisha utawala bora, haki za binadamu, na upatikanaji wa haki kwa wote, huku lengo kuu likiwa ni kuimarisha huduma za kisheria, kuboresha mfumo wa haki, na kupunguza migogoro nchini.

Waziri huyo ameeleza kuwa moja ya vipaumbele vya wizara ni kuimarisha huduma za msaada wa kisheria, ili kuhakikisha kuwa wananchi wa rika zote wanapata haki zao, hususan katika maeneo ya vijijini ambako upatikanaji wa huduma za kisheria bado ni changamoto. 

Mikakati hii inalenga kutoa huduma za kisheria kwa urahisi na kuwafikia wananchi wengi, ili kuondoa vikwazo vya kimfumo ambavyo vimekuwa vikikwamisha upatikanaji wa haki. Katika hili, wizara itaweka mkazo kwenye kuimarisha huduma za kisheria katika ngazi ya jamii, ili wananchi wote waweze kupata msaada wa kisheria, bila kujali eneo wanalotoka au hali zao za kifedha.

Pamoja na huduma za msaada wa kisheria, wizara pia itaanza kuandaa Sera ya Haki Madai. Sera hii inalenga kuhakikisha kuwa wananchi wanapata haki zao kwa njia rahisi na yenye uwazi. Kwa kuanzisha mfumo huu, wizara inataka kuondoa urasimu na kuongeza uwajibikaji katika mchakato wa kudai haki, jambo ambalo litasaidia kupunguza malalamiko ya wananchi kuhusu ucheleweshaji wa haki. 

Sera ya Haki Madai itaimarisha mfumo wa kudai haki kwa wananchi, ikiwa ni pamoja na kuweka viwango vya juu vya uwazi na uwajibikaji katika mchakato wa utoaji haki, ambapo wananchi wataweza kufahamu hatua za kila mchakato wa kisheria na athari zinazotokana na hatua hizo.

Dkt. Homera alisisitiza pia umuhimu wa elimu katika kuimarisha utawala wa sheria. Wizara itatoa kipaumbele katika kueneza elimu ya Katiba na Haki Jinai, ambapo wananchi watafundishwa kuhusu haki zao, majukumu yao, na namna ya kujilinda dhidi ya ukiukwaji wa haki zao. Kupitia elimu hii, wizara inakusudia kuongeza uelewa wa umma kuhusu mifumo ya kisheria, ili wananchi wawe na uwezo wa kutumia haki zao kwa ufanisi. Elimu hii haitakuwa tu kwa raia wa kawaida bali pia kwa wadau wa kisheria, ili kuhamasisha uwazi na uwajibikaji katika utendaji wa majukumu ya kila mtu katika mfumo wa sheria.

Katika kuendeleza haki za binadamu, wizara itashirikiana na wadau mbalimbali ili kukuza haki za binadamu na biashara zinazohusiana na utawala wa sheria. Katika muktadha huu, wizara itahakikisha kuwa haki za binadamu zinaheshimiwa, na kwamba mifumo ya kisheria inafanya kazi kwa manufaa ya wananchi wote. 

Hii inajumuisha kutoa huduma za kisheria kwa makundi yaliyo hatarini, ikiwa ni pamoja na wanawake, watoto, na watu wenye ulemavu, ili kuondoa ubaguzi na kuhakikisha usawa kwa wote. Wizara pia itahakikisha kuwa haki za wanawake na watoto zinatambuliwa na kutekelezwa kwa ufanisi, ili kuzuia vitendo vya ukatili na udhalilishaji wa kijinsia na kuhakikisha ulinzi wa haki za watoto.

Amesema Wizara itazidi kuimarisha mbinu mbadala za utatuzi wa migogoro (ADR) ili kupunguza migogoro inayotokea katika jamii. Kupitia utatuzi huu, wizara inatarajia kupunguza mzigo wa mashauri katika mahakama, na badala yake kuwezesha wananchi kupata suluhu za haraka na za amani kwa migogoro yao.

 Mbinu hizi pia zitachangia katika kujenga jamii yenye utulivu na usalama, ambapo migogoro inatatuliwa kwa njia zisizo za kimahakama. Hii itasaidia kuongeza ufanisi wa mfumo wa haki na kupunguza mzigo wa kesi katika mahakama, hivyo kutoa nafasi ya kumaliza mashauri kwa haraka na kwa usahihi.

Katika muktadha wa kupambana na uhalifu wa kimataifa, wizara itaendelea kutekeleza mikataba ya extradition kwa kushirikiana na nchi nyingine, ili kuhakikisha kuwa wahalifu wanaokimbia sheria hawapati kimbilio. 

Hatua hii ni muhimu katika kuhakikisha kuwa sheria za Tanzania zina nguvu hata nje ya mipaka ya nchi, na kwamba haki inapatikana kwa wahalifu wanaojificha katika mataifa mengine. Kwa kutekeleza mikataba hii ya kimataifa, Tanzania itaweza kushirikiana na nchi nyingine katika kupambana na uhalifu wa kimataifa, ikiwa ni pamoja na utakatishaji fedha na biashara haramu ya silaha.

Kwa lengo la kuhakikisha utekelezaji mzuri wa sheria na haki, wizara itaendelea kuimarisha uwezo wa taasisi zinazohusika na masuala ya sheria, pamoja na maafisa wa masuala ya rasilimali asilia. 

Hii itahakikisha kuwa wafanyakazi wa sekta ya sheria wanakuwa na ufanisi katika kutekeleza majukumu yao, na hivyo kusaidia kuimarisha huduma za kisheria kwa wananchi. Wizara pia itaboresha mifumo ya mafunzo na uwezo kwa maafisa wa serikali ili kuhakikisha kuwa wanatimiza majukumu yao kwa ufanisi na kwa kuzingatia haki za binadamu.

Kwa kuboresha usajili wa wosia na mirathi, wizara itahamasisha umma kujizatiti katika kuandika wosia na kuhakikisha kuwa mirathi inasimamiwa kwa uwazi. Hii ni hatua muhimu katika kupunguza migogoro inayotokana na usimamizi wa mali na urithi. 

Kupitia mikakati hii, wizara inatarajia kuboresha utawala wa sheria katika nyanja ya urithi, na kutoa suluhu ya kudumu kwa familia na vizazi vijavyo kuhusu usimamizi wa mali. Hii itasaidia kuondoa migogoro ya kifamilia inayotokana na utunzaji wa mali na kurithi, na kuleta usawa na haki katika usimamizi wa mali za familia.

Kwa ujumla, Wizara ya Katiba na Sheria inajizatiti katika kuleta mabadiliko makubwa katika sekta ya sheria na haki. Mikakati hii ya mwaka wa fedha 2026/2027 inalenga kuimarisha utawala wa sheria, kuboresha upatikanaji wa haki kwa wananchi, na kuhakikisha kuwa haki za binadamu zinatekelezwa ipasavyo. Kwa kutekeleza mikakati hii, Tanzania inajizatiti kuwa na jamii yenye utawala bora, haki, na usawa kwa wote.