"KILIMO"
Showing posts with label KILIMO. Show all posts

at Saturday, August 29, 2026 0
Wanachama waliohitimu pamoja na familia zao kwenye mahafali ya Awamu ya Pili, Mapigano, Ulyankulu, tarehe 21 Agosti 2026.

Mradi wa DREAMS Tanzania ulianza ukiwa na lengo la kuthibitisha kwamba kaya maskini zaidi zinaweza kujenga biashara zinazodumu. Ndani ya siku nne za mwezi Agosti, kaya 1,356 zilizohitimu zilitoa ushahidi.


ULYANKULU, MKOA WA TABORA, TANZANIA · AGOSTI 2026.

Mwezi Februari 2025, maafisa wa mradi walipita nyumba kwa nyumba katika vijiji vinne vya eneo hili la mkoa wa Tabora. Walikuta kwamba asilimia 14 tu ya kaya maskini zaidi zilikuwa zinaishi kwa zaidi ya dola tatu kwa siku. Baada ya miezi 12 ya utelekelezaji wa mradi, idadi hiyo ilikuwa imefika asilimia 82.75.

Mahafali mawili yaliyotenganishwa na siku tatu yalionesha mabadiliko hayo. Chini ya hema pale Mapigano siku ya Ijumaa tarehe 21 Agosti, kaya 762 kutoka Mbeta, Mapigano na Taba zilipokea vyeti vyao kutoka kwa Jumanne Singani, mkuu wa makazi ya Ulyankulu. Pale Sasu siku ya Jumatatu tarehe 24 Agosti, kaya nyingine 594 zilipokea vyao, huku Mkuu wa Wilaya ya Kaliua akiwa mgeni rasmi. Viongozi wa vikundi walipanda mmoja mmoja kupeana mikono mezani kuu, kuchukua cheti na kusimama kwa ajili ya picha. Kwaya ziliimba, vikundi vya biashara vilitandika mazao, kuku na mchele uliokobolewa, na kila mradi ulipotajwa umati ulijibu jambo lilelile: ongeza kipato cha familia.

Jumanne Singani, mkuu wa makazi ya Ulyankulu na mgeni rasmi, akizungumza na wahitimu kutoka meza kuu pale Mapigano.

Kwa pamoja kaya hizo 1,356 ndio Awamu ya Pili, na zote ziliingia kwenye mradi zikiwa miongoni mwa kaya maskini zaidi ndani ya makazi. Mradi huu unaitwa DREAMS Tanzania, na upo ili kujibu swali ambalo mashirika ya maendeleo yameshughilika nalo kwa miongo mingi: je, familia zilizo kwenye umaskini uliokithiri zinaweza kuingizwa kwenye uchumi wa kudumu, au msaada huishia kupotea tu mara mradi unapoondoka?

DREAMS, au Delivering Resilient Enterprises and Market Systems, unaongozwa na Mercy Corps kwa kushirikiana na Village Enterprise, Caritas Tabora na shirika la msaada wa kisheria la Dignity Kwanza. Utaendelea hadi Desemba 2027, unalenga kujenga uwezo wa kujitegemea kwa watu 150,000 katika makazi ya Ulyankulu, Mishamo na Katumba pamoja na vijiji vinavyozunguka hayo makazi, ambako Watanzania waliopewa uraia na vijiji vinavyowazunguka wanaishi bega kwa bega. Hadi sasa umewafikia watu 140,414.

JINSI MRADI UNAVYOFANYA KAZI

Mbinu yenyewe ni ya polepole kwa makusudi. Hakuna anayekabidhiwa pesa siku ya kwanza. Maafisa hupita kwanza kila kaya katika kijiji kilichochaguliwa wakiwa na dodoso la kupima hali ya umaskini, Poverty Probability Index (PPI), na majibu ndiyo yanayoamua nani anastahili. "Hatukai chini ya mti na mwenyekiti tukamuuliza nani maskini hapa," anasema January Julius Nyanda, anayesimamia timu za uwandani kwa upande wa Caritas Tabora. "Angetutajia majina ya ndugu zake wote."

Katika Awamu ya Pili, kaya 1,670 zilikidhi vigezo na kaya 1,356 zikajiunga. Zilipitia mada tisa za mafunzo kuhusu uendeshaji wa vikundi, elimu ya fedha na ujasiriamali, kisha zikaunda vikundi vya kuweka akiba na kukopeshana vya wanachama thelathini hadi arobaini na tano, pamoja na vikundi vya biashara vya kaya tatu tatu. Ndipo pesa ilipofika: shilingi 533,820 kwa kila kikundi, na mgao wa pili wa shilingi 228,720 baada ya miezi sita, jumla ya shilingi milioni 344.4 katika biashara 452.

Kikundi cha biashara kikionesha bidhaa zake kwenye mahafali: miche ya sabuni, sahani zilizopangwa, nyanya na kabichi.

Fredrick Kumbule Modestus, aliyewashauri takribani washiriki 150, anakumbuka waziwazi walipoanzia. "Mtu alikuwa anapata shilingi elfu kumi bila kuwa na wazo kwamba angeweza kutumia elfu saba na kubakiza elfu tatu," anasema. "Wazo la biashara halikuwepo kabisa."

Si kila mtu alijiunga mwanzoni. Zilienea tetesi kwamba mtaji ungerudishwa baadaye, kwa ardhi au kwa mifugo, na baadhi walikaa pembeni mpaka walipoona vikundi vya kwanza vikinufaika.

MWAKA MMOJA UMEZAA NINI

Utafiti wa mwisho, uliofanywa na Caritas Tabora awamu ilipomalizika, ulionesha wastani wa mali za kaya umepanda kutoka dola 260 hadi dola 955, na matumizi kwa kila mtu kutoka dola 164 hadi dola 453. Kaya zinazoweka akiba mara kwa mara zilipanda kutoka asilimia 3.5 hadi asilimia 99.7, na asilimia 91.8 ya biashara zilipimwa kuwa zenye afya wakati wa kuhitimu.

John Brighton Mwangolela ni mkulima wa kitongoji cha Itagwa, kilichoko Sasu. Kwenye mahafali ya Jumatatu alizungumzia mafanikio waliyopata katika kikundi chao;

"Tulianza na mbuzi wanne. Mwisho wa mwaka tukawa na mbuzi kumi na sita. Tukagawana mbuzi mmoja mwenye mimba kila mmoja, na wale kumi na watatu waliobaki tukawauza tukanunua ng'ombe jike mwenye mimba. Hivi ninavyosimama hapa, ana wiki tangu amezaa, na sasa tunakunywa maziwa yake."
John Brighton Mwangolela
Mhitimu, kitongoji cha Itagwa, Sasu

Antonet Yohana ni mwenyekiti wa kikundi cha kuweka akiba cha Muungano kilichoko Taba, ambacho hununua mpunga, hukikoboa na kuuza mchele kwa kupima. Mwezi aliouchagua ni Januari, wakati ada za shule zinapofika na wazazi walipokuwa wanakopa kwa wenye pesa kwa riba aliyoiita nusu kwa nusu. Sasa kikundi chake kinawakopesha wanachama wake wenyewe kwa riba nafuu.

SHERIA ILIBADILISHA NINI

Pesa huleta matatizo yake yenyewe, na ndiyo maana shirika la msaada wa kisheria lipo ndani ya muungano huu wa mashirika. Ulyankulu ni ardhi tengefu na haiwezi kununuliwa wala kuuzwa ndani ya makazi, hivyo kipato kinapopanda ni lazima kiambatane na uelewa wa mahali ambapo ardhi inaweza kununuliwa kihalali. Masala Johnson, afisa wa masuala ya kisheria wa mradi, pia amewasaidia wanachama kupata vyeti vya kuzaliwa kwa watoto wanaojiunga na kidato cha tano, na namba za utambulisho wa taifa, ambazo bila hivyo hakuna akaunti ya benki inaweza kufunguliwa.

Timu yake ilifanya kazi kwenye mazingira magumu. "Awali tulipoingia kwenye mradi huu, kulikuwa na matukio mengi ya ukatili wa kijinsia yakiripotiwa ndani ya nyumba, ikiwemo wanaume kutowaruhusu wake zao kuhudhuria mafunzo ya biashara," anasema. "Sasa wapo wanaume wanaotoa ushuhuda kwamba wamewaruhusu wake zao kufanya biashara."

Kwa Mwangolela, masomo ya sheria yalibadilisha namna kijiji chake kinavyozungumzia mabinti.

"Akizaliwa mtoto wa kiume tulisema tumepata mchungaji wa mifugo, na akizaliwa wa kike tulisema tumepata mahari kubwa. DREAMS walitufundisha sheria na wakatufundisha madhara yake. Nenda Itagwa sasa. Shule yetu imejaa watoto kwa sababu ya DREAMS."
John Brighton Mwangolela

MASOKO YENYE SABABU ZAKE ZA KUBAKI

Kinachotofautisha DREAMS na mradi wa kugawa ruzuku ni kinachotokea pale biashara zinapokuwa zimeshaanza. CRDB Bank Foundation ilihamisha pesa kutoka kwenye masanduku na kuiingiza kwenye akaunti takribani 708 katika eneo la Ulyankulu pekee, KickStart International inasambaza pampu za umwagiliaji, SimuSolar inatoa mashine za kusaga na za umwagiliaji zinazotumia nishati ya jua kwa mkopo usio na riba, na AKM Glitters inatoa vifaranga vya siku moja. Mgarang'ombe Traders, wanaokoboa mpunga, walijiunga ili kuimarisha mnyororo wa thamani wa zao la mpunga, nao wakapata kitu.

"Mimi ni mfanyabiashara wa muda mrefu, lakini nilikuwa sina elimu ya biashara. DREAMS walitufundisha, na wakatuomba tuwafikishie wakulima tunaowanunulia mazao. Sasa wanazalisha mchele bora kabisa wa grade A na grade B."
Peter Maganga Mapembe
Wakala, Mgarang'ombe Traders, kata ya Makingi

Kwa mradi mzima, kila dola moja ambayo DREAMS inawekeza imeambatana na dola 4.83 za mtaji wa sekta binafsi.

Kikundi bora cha kuweka akiba katika kila kijiji kilipewa viti hamsini vya plastiki badala ya pesa taslimu, kwa sababu katika vijiji, kila harusi na kila msiba unahitaji viti, viti vinaweza kukodishwa.

KINACHODUMU

Hata zawadi zilibeba mantiki ya mradi. Ili kikundi kistahili kupata viti, kila mwanachama alipaswa kuwa ameweka akiba isiyopungua shilingi 250,000 katika mzunguko wa wiki 52. Pale Sasu zawadi ilikwenda kwa kikundi cha Maboresho, kilichokuwa kimeweka shilingi 12,882,000.

Vyeti vina uzito zaidi. DREAMS hufanya kazi kupitia viongozi wa wilaya badala ya kuwazunguka, na pale Sasu Mkuu wa Wilaya ya Kaliua aliwaambia wahitimu kwamba halmashauri hutenga asilimia kumi ya mapato yake kwa ajili ya mikopo ya vikundi, akiwaagiza watumishi wake kuvipa kipaumbele vikundi vyenye vyeti vya DREAMS. "Cheti hicho kimesajiliwa na halmashauri na kinatambulika nayo," Martin Mgallah, meneja msaidizi wa mradi, aliwaambia. "Wenyeviti, kitunzeni. Ndiyo uhai wa kikundi chenu."

Martin Mgallah, meneja msaidizi wa mradi wa DREAMS Tanzania.

Sehemu nyingine za mpangilio wa mradi zinaelekea upande huohuo. Vikundi vya kuweka akiba vinamilikiwa na wanachama wenyewe na havihitaji pesa kutoka nje ili viendelee kufanya kazi, kila biashara ni mali ya kaya tatu badala ya kaya moja, na maafisa wa wilaya wanashikilia kumbukumbu za kila kikundi.

Awamu ya Kwanza ndiyo mtihani halisi wa kwanza. "Tuliwaaga mwaka mmoja uliopita," alisema Mgallah. "Tumetembelea biashara zao jana. Bado wanafanya biashara na wanaendelea kufanikiwa." Mmoja wao ni Abraham Mgaywa wa Makingi, aliyekuwa na familia kubwa na hakuwa na kipato cha kukidhi mahitaji yake wakati dodoso lilipomfikia. Sasa anajiita Mabala the Farmer, na mwezi huu amesafirisha maroli mawili ya matikiti kwenda Dodoma wakati bei ilipokuwa juu kabisa.

Awamu nyingine nne zinaendelea na mafunzo nyuma ya Awamu ya Pili, jumla ya kaya 5,245, na mwakani maafisa watakuwa milangoni Mkindo, Makonge, Kaswa, Usigara, Keza na Ikonongo. Obed Method Bujoro, mwenyekiti wa serikali ya kijiji cha Mapigano, anataka warudi kijijini kwake. Ameona jambo ambalo hakuna utafiti ungeliweza kuligundua: watoto wa kaya zenye shida walikuwa wakitokea milangoni kwa majirani wakati wa chakula, na hilo limekoma.

Wahitimu na watumishi wa DREAMS wakicheza mwishoni mwa mahafali.

Anastazia Paulo Makula alisoma risala ya wahitimu pale Sasu. Alijiunga bila mtaji wowote, akajiwekea lengo la kuweka akiba kwa muda wa miezi mitatu, na kwa pesa iliyopatikana akafungua duka la nguo za watoto. Muhtasari wake ndio uliokuwa mfupi kuliko yote siku hiyo.

"Tulikuwa na maisha ya chini sana. Leo nina imani sisi wana Sasu tuko vizuri."
Anastazia Paulo Makula
Kikundi cha kuweka akiba cha Maboresho, Sasu Centre

Mradi wa DREAMS Tanzania unatekelezwa na Mercy Corps kwa kushirikiana na Village Enterprise, Caritas Tabora na Dignity Kwanza, pamoja na wadau wa sekta binafsi wakiwemo CRDB Bank Foundation, Mgarang'ombe Traders, AKM Glitters, SimuSolar na KickStart International.

Read more »

at Tuesday, August 18, 2026 0

Na Belinda Joseph-Tanga


Taasisi ya Utafiti wa Kilimo Tanzania (TARI) imebuni programu ya simu ya Afya Kijani inayolenga kuwasaidia wakulima kutambua magonjwa ya mazao kwa kutumia picha kupitia teknolojia ya akili unde yakiwa bado shambani.

Akizungumza Salvatory Mwesige Eustace, mtafiti na mbunifu kutoka TARI Ukiriguru, Mwanza, amesema programu hiyo itamwezesha mkulima kupiga picha ya mmea wenye dalili za ugonjwa kwa kutumia simu yake, kisha kupata taarifa kuhusu aina ya ugonjwa unaoathiri zao hilo.

Amesema baada ya kutambua ugonjwa, programu hiyo pia itatoa mapendekezo ya hatua ambazo mkulima anapaswa kuchukua ili kuzuia au kutibu ugonjwa huo, huku ikitarajiwa kuunganishwa na maafisa ugani kwa ajili ya kutoa ushauri zaidi kwa wakulima.

“Afya Kiliani itamsaidia mkulima kutambua ugonjwa uliopo shambani na kumpa mapendekezo ya namna ya kuuzuia au kutibu, hivyo kupunguza upotevu wa mazao unaotokana na kutokujua aina ya ugonjwa unaoharibu mazao."

Amesema kwa sasa programu hiyo iko katika hatua ya majaribio shambani, huku ikitarajiwa kuanza kupatikana kwa umma kupitia Play Store na App Store baada ya kukamilika kwa majaribio  yanayoendelea.

Mwesige amesema katika hatua ya awali, watafiti wamekusanya sampuli za pamba  zenye magonjwa tofauti, ikiwemo bacteria na sampuli hizo zimeingizwa kwenye mfumo ili kuuwezesha kutambua magonjwa hayo kupitia picha.

Amesema ubunifu huo umechukua takribani miezi sita kufanyiwa kazi, huku TARI ikiendelea kuuboresha ili kuongeza uwezo wa programu hiyo, ikiwemo kutoa taarifa za hali ya hewa ya eneo husika na kusaidia mkulima kupanga shughuli zake za kilimo.

Akieleza sababu ya kushiriki katika Wiki ya Elimu, Ujuzi na Ubunifu Kitaifa inayofanyika Tanga, Mwesige amesema TARI imetumia jukwaa hilo kuwaonyesha wananchi, hususan wakulima, namna teknolojia na ubunifu vinavyoweza kutumika kutatua changamoto zinazowakabili katika kilimo.

Amesema ni muhimu wakulima kutumia mbinu bora za kilimo badala ya kutegemea nguvu kazi pekee, akiwataka kutumia fursa zinazotolewa na watafiti na wabunifu ili kuongeza uzalishaji na kipato.

“Kilimo cha sasa hakiwezi kutegemea nguvu nyingi pekee yake, Wakulima wanahitaji mbinu bora za kilimo ili kuongeza uzalishaji".

Wiki ya Elimu, Ujuzi na Ubunifu Kitaifa inafanyika Tanga kunzia tarehe 15 hadi 24, ikiwa ni jukwaa la kuwaunganisha watafiti, vyuo, wabunifu, wanafunzi na wadau wa elimu, katika kuonesha teknolojia na suluhisho mbalimbali zinazolenga kuchochea maendeleo ya jamii.




Read more »

at Saturday, August 08, 2026 0



Na Peter Ngamilo- TAEC

Katika safari ya Tanzania kuelekea uchumi wa kisasa na wa viwanda, sekta za kilimo, mifugo na viwanda zinaendelea kuwa nguzo muhimu za maendeleo ya Taifa. Hata hivyo, ukuaji wa sekta hizo hauwezi tena kutegemea mbinu za jadi pekee, hasa katika kipindi ambacho dunia inakabiliwa na changamoto za ongezeko la watu, mabadiliko ya tabianchi, kupungua kwa rutuba ya ardhi, uhaba wa maji pamoja na kuongezeka kwa magonjwa ya mimea na mifugo.

Mataifa mbalimbali duniani yameamua kukabiliana na changamoto hizo kwa kuwekeza katika sayansi na teknolojia. Miongoni mwa teknolojia zinazobadili taswira ya uzalishaji wa chakula na usimamizi wa rasilimali ni teknolojia ya nyuklia, ambayo kwa miongo kadhaa imekuwa ikitumika kuongeza tija katika kilimo, kuboresha uzalishaji wa mifugo, kusimamia rasilimali za maji, kuimarisha tafiti za kisayansi na kuongeza ushindani wa bidhaa katika masoko ya ndani na kimataifa.

Kwa mujibu wa Mkuu wa Kitengo cha Mawasiliano wa Tume ya Nguvu za Atomu Tanzania (TAEC), Peter Ngamilo, bado kuna uelewa mdogo miongoni mwa wananchi kuhusu mchango wa teknolojia ya nyuklia katika maendeleo ya kila siku.

“Watu wengi wakisikia neno nyuklia hufikiria uzalishaji wa umeme au silaha. Ukweli ni kwamba sehemu kubwa ya teknolojia hii duniani inatumika kuboresha maisha ya wananchi kupitia kilimo, mifugo, maji, afya na viwanda. Hii ndiyo elimu ambayo TAEC inaendelea kuifikisha kwa wananchi kupitia Maonesho ya Nanenane,” anasema Ngamilo.


Anasema ushiriki wa TAEC katika Maonesho ya Nanenane haulengi tu kuonesha shughuli za Tume, bali pia kuwajengea wananchi uelewa kwamba teknolojia ya nyuklia ni nyenzo ya maendeleo inayoweza kuongeza uzalishaji wa chakula, kupunguza gharama za uzalishaji, kuongeza thamani ya mazao na kuchochea ukuaji wa uchumi.

KILIMO KISICHOTEGEMEA BAHATI, BALI SAYANSI

Sekta ya kilimo ni miongoni mwa nguzo kuu za uchumi wa Tanzania. Hata hivyo, uzalishaji wake bado unakabiliwa na changamoto mbalimbali, zikiwemo wadudu waharibifu, magonjwa ya mimea, matumizi yasiyo sahihi ya mbolea na athari za mabadiliko ya tabianchi.

Katika nchi mbalimbali duniani, baadhi ya changamoto hizo zimepatiwa suluhisho kupitia matumizi ya teknolojia ya nyuklia, ikiwemo mbinu ya mutation breeding, inayotumika katika kuboresha mbegu ili kupata aina za mazao zenye uwezo wa kustahimili ukame, magonjwa na wadudu, huku zikitoa mavuno bora.

Kwa mujibu wa taarifa za mashirika ya kimataifa yanayohusika na matumizi ya teknolojia ya nyuklia katika kilimo, zaidi ya aina 3,400 za mazao yaliyoboreshwa kwa kutumia mbinu za mutation breeding zimesajiliwa katika zaidi ya nchi 75 duniani.

Nchi kama China, India na Vietnam ni miongoni mwa zilizopata mafanikio katika matumizi ya mbinu hizo, ambapo aina mbalimbali za mazao zimeboreshwa kwa lengo la kuongeza uzalishaji na kukabiliana na changamoto za mazingira.

Ngamilo anasema Tanzania ina sababu ya kuwekeza zaidi katika matumizi ya teknolojia hiyo.

“Tanzania imejaliwa kuwa na ardhi kubwa, rasilimali za maji na mazingira yanayofaa kwa uzalishaji wa mazao mbalimbali. Tukichanganya rasilimali hizi na teknolojia ya kisasa, ikiwemo teknolojia ya nyuklia, tunaweza kuongeza uzalishaji wa mazao ya kimkakati, kupunguza gharama za uzalishaji na kuongeza ushindani wa bidhaa zetu katika masoko ya kikanda na kimataifa,” anasema.

KUPAMBANA NA WADUDU BILA KUHARIBU MAZINGIRA

Kila mwaka wakulima hupoteza sehemu ya mazao kutokana na wadudu waharibifu, hali inayosababisha hasara na kupunguza tija ya kilimo.

Moja ya matumizi muhimu ya teknolojia ya nyuklia katika kudhibiti wadudu ni Sterile Insect Technique (SIT), mbinu inayohusisha uzalishaji na kuachiliwa kwa wadudu wa kiume waliotiwa utasa ili wanapopandana na majike wasiweze kuzalisha kizazi kipya.

Mbinu hiyo imekuwa ikitumika katika maeneo mbalimbali duniani kudhibiti wadudu waharibifu, wakiwemo baadhi ya aina za nzi wanaoshambulia matunda na mazao mengine.

Kwa Tanzania, matumizi ya teknolojia hiyo yanaweza kuwa na mchango katika kudhibiti wadudu waharibifu, kuongeza uzalishaji wa matunda na mboga, kupunguza utegemezi wa viuatilifu na kusaidia kulinda mazingira.

“Teknolojia ya nyuklia inatufundisha kuwa si kila tatizo la kilimo linahitaji matumizi makubwa ya kemikali. Sayansi imetupa mbinu mbadala zinazoweza kusaidia kulinda mazingira na wakati huo huo kuongeza uzalishaji wa mazao,” anasema Ngamilo.

MIFUGO: KUBORESHA AFYA NA KUONGEZA UZALISHAJI

Sekta ya mifugo ina mchango mkubwa katika uchumi wa Tanzania, lakini bado inakabiliwa na changamoto za magonjwa, uzalishaji, uzazi na lishe.

Teknolojia ya nyuklia inaweza kutumika katika uchunguzi na udhibiti wa magonjwa, utafiti wa lishe ya mifugo pamoja na kufuatilia namna virutubisho vinavyotumika mwilini, hatua inayoweza kusaidia kuboresha uzalishaji wa maziwa na nyama.

Mfano unaotajwa katika matumizi ya teknolojia ya nyuklia katika kudhibiti magonjwa ya mifugo ni Zanzibar, ambako matumizi ya Sterile Insect Technique yalichangia katika udhibiti wa nzi tsetse na kupunguza tatizo la trypanosomiasis.

Ngamilo anasema uzoefu huo unaonesha kwamba Afrika inaweza kutumia sayansi na teknolojia kutatua changamoto zinazolikabili bara hilo.

“Mfano wa Zanzibar unaonesha wazi kuwa teknolojia ya nyuklia inaweza kutoa suluhisho la changamoto ambazo kwa miaka mingi zilionekana kuwa ngumu na zenye gharama kubwa kuzitatua. Huu ni ushahidi kwamba teknolojia hii inaweza kuleta matokeo yanayogusa maisha ya wananchi,” anasema.

MAJI: RASILIMALI INAYOHITAJI SAYANSI

Katika kipindi ambacho mabadiliko ya tabianchi yanaendelea kuathiri upatikanaji na usalama wa maji, teknolojia ya nyuklia inaweza kuwa nyenzo muhimu katika usimamizi wa rasilimali hiyo.

Kupitia matumizi ya Isotope Hydrology, wataalamu wanaweza kupata taarifa kuhusu chanzo cha maji, umri wa maji yaliyopo chini ya ardhi, mwelekeo wa mtiririko wake na namna yanavyorejea kwenye mifumo ya asili.

Taarifa hizo zinaweza kusaidia katika kupanga matumizi endelevu ya maji kwa ajili ya kilimo, mifugo, viwanda na matumizi ya binadamu.

“Kilimo cha kesho kitategemea siyo tu upatikanaji wa maji, bali pia uwezo wa kuyatumia kwa ufanisi. Teknolojia ya nyuklia inatupa maarifa ya kisayansi yanayotuwezesha kuelewa na kupanga matumizi bora ya rasilimali hiyo muhimu,” anaeleza Ngamilo.

SAYANSI INAYOENDESHA TAFITI NA VIWANDA

Mbali na kilimo, mifugo na maji, teknolojia ya nyuklia ina nafasi katika tafiti zinazolenga kuboresha rutuba ya udongo, matumizi sahihi ya mbolea na kuongeza ufanisi wa uzalishaji wa mazao.

Katika sekta ya viwanda, teknolojia hiyo inaweza kutumika katika upimaji wa ubora wa bidhaa, ukaguzi wa miundombinu bila kuiharibu pamoja na kuboresha ufanisi wa michakato mbalimbali ya uzalishaji.

Kwa mujibu wa Ngamilo, maendeleo ya viwanda hayawezi kutenganishwa na maendeleo ya kilimo na mifugo kwa sababu viwanda vinahitaji malighafi bora na za kutosha.

“Viwanda vinahitaji malighafi bora. Malighafi bora zinatokana na kilimo na mifugo yenye tija. Hivyo, teknolojia ya nyuklia inaunganisha mnyororo mzima wa thamani, kuanzia shambani hadi kiwandani na hatimaye sokoni,” anasema.

NANENANE: KUWEKEZA KATIKA MAARIFA

Katika Maonesho ya Nanenane mwaka 2026, TAEC inaendelea kutoa elimu kwa wananchi kuhusu matumizi salama na yenye manufaa ya teknolojia ya nyuklia katika sekta mbalimbali za maendeleo.

Ngamilo anasema wananchi wanaotembelea banda la TAEC wamekuwa wakionesha hamu ya kufahamu namna teknolojia hiyo inavyoweza kutumika kutatua changamoto zinazowakabili katika shughuli zao za kila siku.

“Tunataka wananchi waondoke katika banda la TAEC wakiwa na uelewa kwamba teknolojia ya nyuklia si teknolojia ya mbali. Ni teknolojia inayoweza kumsaidia mkulima kuongeza mavuno, mfugaji kuongeza uzalishaji wa maziwa na nyama, mtafiti kupata majibu sahihi na Taifa kujenga uchumi imara,” anasema.

TANZANIA INA FURSA YA KUONGOZA

Kwa kuwa na ardhi kubwa, rasilimali za maji, mifugo na nguvu kazi ya vijana, Tanzania ina fursa kubwa ya kutumia sayansi na teknolojia kuongeza uzalishaji wa chakula, kuimarisha usalama wa chakula, kuongeza thamani ya mazao, kukuza mauzo ya nje na kuharakisha ujenzi wa uchumi wa viwanda.

Hata hivyo, fursa hiyo inahitaji uwekezaji zaidi katika tafiti, miundombinu, wataalamu na uhamasishaji wa matumizi ya teknolojia hiyo miongoni mwa wakulima, wafugaji, wafanyabiashara na wadau wengine.

Ngamilo anasisitiza kwamba teknolojia ya nyuklia si mbadala wa mkulima au mfugaji, bali ni nyenzo inayoweza kuongeza tija, ubora na ushindani wa bidhaa zao.

“Safari ya kuelekea Tanzania yenye uchumi wa kisasa haitategemea rasilimali tulizonazo pekee, bali namna tutakavyozitumia kwa kutumia sayansi na teknolojia. Teknolojia ya nyuklia ni moja ya zana muhimu zitakazotuwezesha kufikia azma hiyo. Huu ndio ujumbe tunaoupeleka kwa Watanzania kupitia Maonesho ya Nanenane 2026,” anahitimisha Ngamilo.




Read more »

at Saturday, August 08, 2026 0




Bodi ya Usimamizi wa Stakabadhi za Ghala (WRRB) imeanza mazungumzo na wazalishaji wa parachichi katika wilaya za Mufindi na Njombe kwa lengo la kuanzisha mfumo wa ubunifu utakaoruhusu shamba kutumika kama ghala la bidhaa hai ili kuongeza ufanisi wa biashara ya zao hilo.

Mkurugenzi Mtendaji wa WRRB, Bw. Asangye Bangu, amesema hayo katika Maonesho ya Nanenane yanayoendelea kwenye Viwanja vya Dkt. John Malecela jijini Dodoma wakati akitoa maelezo kwa Naibu Waziri wa Viwanda na Biashara, Mhe. Denis Londo, aliyetembelea banda la WRRB.

Bw. Bangu amesema utaratibu huo utahakikisha matunda yanayovunwa ni yale tu yaliyofikia viwango vinavyohitajika na wanunuzi, jambo litakalopunguza upotevu wa mazao baada ya mavuno, kuhifadhi ubora wa bidhaa na kuongeza thamani ya biashara ya parachichi.

Aidha, amesema WRRB inatarajia kushirikiana na Shirika la Posta Tanzania ili kuunganisha Mfumo wa Stakabadhi za Ghala na huduma za kidijitali za biashara pamoja na usafirishaji wa bidhaa.

Amesema ushirikiano huo unatarajiwa kuongeza ufanisi wa biashara, kurahisisha miamala na kuimarisha imani ya wanunuzi katika soko.

Awali, Kaimu Mkurugenzi wa Uratibu Huduma wa WRRB, Bw. Mwita Thomas, amesema mfumo huo unaendelea kupanuliwa kutoka kwenye mazao ya kilimo pekee na sasa unahusisha pia bidhaa zisizo za kilimo, zikiwamo mifugo hai, mwani na samaki wanaofugwa kwenye vizimba.
Read more »

at Saturday, August 08, 2026 0

📍Nzuguni : Dodoma

Waziri wa Kilimo, Mh.Daniel Chongolo, ameipongeza Tume ya Taifa ya Umwagiliaji (NIRC) na kuitaka kuhakikisha pampu za Umwagiliaji zilizotengwa kwa ajili ya wakulima zinagaiwa kuanzia Agosti 30 kwa wanufaika katika mikoa husika ili ziweze kutumika kuongeza uzalishaji wa mazao.

Chongolo ametoa maelekezo hayo leo alipotembelea banda la Tume ya Taifa ya Umwagiliaji katika Maonesho ya Wakulima (Nane Nane) yanayoendelea katika viwanja vya John Malechela, Nzuguni, mkoani Dodoma.

Amesema Serikali imeendelea kuwekeza katika upatikanaji wa teknolojia za Umwagiliaji kwa lengo la kuongeza tija ya uzalishaji, hivyo ni muhimu vifaa hivyo viwafikie wakulima kwa wakati ili viweze kutoa matokeo yaliyokusudiwa.

Waziri Chongolo amepongeza jitihada za Tume katika kuratibu na kusimamia utekelezaji wa programu mbalimbali za Umwagiliaji nchini, zikiwemo usambazaji wa pampu na utekelezaji wa miradi ya Umwagiliaji inayolenga kuwawezesha wakulima kuzalisha kwa ufanisi mwaka mzima.

Kwa upande wake, Salome Mallamia Mkurugenzi wa Uendeshaji wa Tume ya Taifa ya Umwagiliaji ameeleza kuwa Tume itaendelea kutekeleza maelekezo ya Serikali kwa kuhakikisha pampu hizo zinawafikia wakulima watakao nufaika ndani ya muda uliopangwa, hatua itakayochochea ongezeko la uzalishaji, kuinua kipato cha wakulima na kuendelea kutekeleza Dira ya Taifa ya Maendeleo 2050 kupitia kaulimbiu ya “Tambua Soko, Ongeza Tija, Kutekeleza Dira 2050.













Read more »

at Thursday, August 06, 2026 0

 
Na Mwandishi Wetu, Dodoma

Waziri Mkuu Mstaafu wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Mhe. Mizengo Pinda, ameshangazwa na kiwango cha ubunifu wa teknolojia zinazobuniwa na kuzalishwa na kampuni ya Mati Technologies baada ya kutembelea banda la kampuni hiyo katika Maonesho ya 33 ya Kitaifa ya Kilimo (Nane Nane 2026) yanayoendelea katika Viwanja vya Nzuguni, jijini Dodoma.

Mhe. Pinda alitembelea banda hilo leo na kupokea maelezo kutoka kwa viongozi na wataalamu wa Mati Technologies kuhusu shughuli mbalimbali zinazofanywa na kampuni hiyo katika kubuni na kutengeneza teknolojia zinazolenga kuongeza tija katika sekta ya kilimo na maeneo mengine ya maendeleo.

Katika ziara hiyo, alikagua teknolojia mbalimbali zinazotengenezwa na kampuni hiyo, ikiwemo ndege nyuki zinazotumika kunyunyiza viuatilifu na mbolea mashambani kwa usahihi, haraka na ufanisi mkubwa, pamoja na mifumo mingine ya kisasa ya kiteknolojia inayolenga kuboresha uzalishaji wa kilimo.

Baada ya kushuhudia namna teknolojia hizo zinavyofanya kazi, Mhe. Pinda alisema ameridhishwa na hatua kubwa ya ubunifu iliyofikiwa na wataalamu wa Kitanzania.



“Ni jambo la kujivunia kuona Watanzania wakibuni na kuzalisha teknolojia za kisasa zinazotoa suluhisho kwa changamoto mbalimbali za maendeleo, hususan katika sekta ya kilimo,” alisema.

Alisema maendeleo hayo yanaonesha uwezo mkubwa wa wataalamu wa ndani katika kubuni teknolojia zinazokidhi mahitaji ya nchi na kuchangia kukuza uchumi kupitia sekta ya kilimo na viwanda.


Aidha, aliipongeza Mati Technologies kwa kuwekeza katika utafiti, ubunifu na uzalishaji wa teknolojia za ndani, akisisitiza kuwa juhudi hizo zinapaswa kuungwa mkono ili kuharakisha maendeleo ya taifa na kuongeza ushindani wa bidhaa za Kitanzania katika soko la ndani na kimataifa.

Kwa upande wake, uongozi wa Mati Technologies ulisema kampuni itaendelea kubuni na kuzalisha teknolojia zenye ubora wa hali ya juu zitakazorahisisha shughuli za uzalishaji, kuongeza tija kwa wakulima na kuchochea matumizi ya teknolojia katika sekta mbalimbali za uchumi.





Maonesho ya Nane Nane yameendelea kuwa jukwaa muhimu la kuonesha mafanikio ya sekta za kilimo, mifugo, uvuvi, viwanda na teknolojia, huku yakivutia maelfu ya wananchi, wakulima, wawekezaji, wanafunzi na wataalamu kutoka maeneo mbalimbali nchini.

Kupitia ubunifu wa teknolojia zinazozalishwa hapa nchini, Mati Technologies inaendelea kujijengea sifa kama moja ya kampuni zinazochochea matumizi ya sayansi, teknolojia na utafiti katika kuongeza tija ya uzalishaji na kuchangia maendeleo endelevu ya Tanzania.





Read more »
Older Posts
Subscribe to: Posts (Atom)