MAMLAKA ya Hali ya Hewa Tanzania (TMA) imetabiri mvua za wastani hadi juu ya wastani katika maeneo mbalimbali nchini kuanzia Novemba mwaka huu hadi Aprili 2027, huku ikitoa tahadhari ya mafuriko, milipuko ya magonjwa na uharibifu wa miundombinu unaoweza kusababishwa na mvua hizo.
Akitangaza utabiri huo, leo Oktoba 23, 2026 Mkurugenzi wa TMA, Dkt. Ladislaus Chang’a, amesema mvua nyingi zaidi zinatarajiwa katika kipindi cha Novemba 2026 hadi Januari 2027, huku kiwango cha mvua kikitarajiwa kupungua katika miezi ya Februari hadi Aprili mwakani.
"Hali hiyo inatarajiwa kuchangiwa kwa kiasi kikubwa na El Niño yenye nguvu kubwa, inayohusishwa na ongezeko la joto la maji katika eneo la tropiki ya kati ya Bahari ya Pasifiki.
Hata hivyo Dkt. Chang'a amewataka wananchi na wadau wa sekta mbalimbali kuendelea kufuatilia utabiri wa hali ya hewa wa kila siku, siku 10 na kila mwezi ili kupanga shughuli zao kwa kuzingatia mabadiliko ya hali ya hewa katika maeneo yao.
Kwa mujibu wa TMA, mikoa ya Kigoma, Tabora, Katavi, Singida, Dodoma, Njombe, Iringa, Mbeya, Songwe na Rukwa, pamoja na maeneo ya kusini mwa Morogoro, inatarajiwa kupata mvua za juu ya wastani hadi wastani. Mikoa ya Ruvuma, Mtwara na Lindi inatarajiwa kupata mvua za wastani hadi juu ya wastani.
Mamlaka hiyo imeeleza kuwa mvua za msimu zitaanza kuenea katika maeneo mengi nchini mwezi Novemba. Hata hivyo, baadhi ya maeneo ya Tabora, Katavi, Kigoma, Lindi na Mtwara yanatarajiwa kuanza kupata mvua hizo kuanzia wiki ya nne ya Oktoba hadi wiki ya kwanza ya Novemba.
Mvua hizo zinatarajiwa kukoma katika maeneo mengi kati ya wiki ya tatu na ya nne ya Aprili 2027, huku maeneo ya magharibi na nyanda za juu kusini magharibi yakitarajiwa kuendelea kupata mvua hadi wiki ya kwanza ya Mei.
Katika Kanda ya Kati, inayojumuisha Dodoma na Singida, mvua zinatarajiwa kuanza katika wiki ya pili na ya tatu ya Novemba na kuisha mwishoni mwa Aprili. Kwa upande wa Ruvuma, mvua zinatarajiwa kuanza baadaye, kati ya wiki ya kwanza na ya pili ya Desemba, na kukoma mwishoni mwa Aprili.
Akizungumzia sababu nyingine zinazoweza kuimarisha mvua hizo, Dkt. Chang’a amesema mifumo ya bahari na upepo inatarajiwa kuchangia ongezeko la mvua, ikiwemo upepo wenye unyevunyevu kutoka misitu ya Kongo kuelekea maeneo ya magharibi na Kanda ya Kati.
Ameongeza kuwa joto la maji katika eneo la magharibi mwa Bahari ya Hindi linatarajiwa kuwa juu ya wastani ikilinganishwa na eneo la mashariki, hasa katika nusu ya kwanza ya msimu, hali inayoweza kuimarisha mifumo ya mvua nchini.
Kuhusu maeneo yanayopata misimu miwili ya mvua kwa mwaka, yakiwemo maeneo ya Ziwa Victoria, kaskazini mwa nchi na ukanda wa pwani, amesema mvua za Vuli zimeanza kunyesha katika baadhi ya maeneo kama ilivyotabiriwa. Ongezeko la mvua hizo linatarajiwa Novemba na Desemba 2026, huku mvua za nje ya msimu zikitarajiwa kuendelea Januari 2027.
Wakulima na wafugaji kupewa tahadhari Katika sekta ya kilimo, TMA imeonya kuwa mvua nyingi zinaweza kusababisha maji kutuama mashambani, mafuriko na ongezeko la unyevunyevu kwenye udongo, hali inayoweza kudhoofisha ukuaji wa mazao na kuharibu miundombinu ya kilimo.
Kwa mujibu wa mamlaka hiyo, mazingira hayo yanaweza kuongeza magonjwa ya mazao yanayosababishwa na fangasi, bakteria na virusi, na kuathiri uzalishaji wa viazi mviringo, alizeti, maharage, ufuta, matunda na mbogamboga.
Aidha, mvua za muda mrefu zinaweza kuvuruga shughuli za uvunaji, ukaushaji, usafirishaji na uhifadhi wa mazao, na hivyo kuongeza upotevu wa chakula baada ya kuvuna.
Ili kupunguza athari hizo, wakulima wameshauriwa kuandaa mashamba mapema, kupanda kwa wakati, kutumia mbegu zinazofaa kwa mazingira yao na kuzingatia ushauri wa maafisa ugani. Pia wametakiwa kuweka mifereji ya maji, kutumia matuta na mbinu za kilimo cha kontua ili kupunguza kutuama kwa maji, mmomonyoko wa udongo na upotevu wa rutuba.
Kwa wafugaji, TMA imesema mvua hizo zinatarajiwa kuongeza upatikanaji wa malisho na maji kwa mifugo. Hata hivyo, imeonya kuwa unyevunyevu mwingi unaweza kuongeza hatari ya magonjwa, yakiwemo homa ya bonde la ufa na kuoza kwa kwato.
Miundombinu na afya kuwa hatarini
Dkt. Chang’a amesema mvua nyingi zinaweza kuongeza kina cha maji katika mito na mabwawa, huku uchafuzi wa vyanzo vya maji ukiongeza uwezekano wa kutokea kwa magonjwa ya mlipuko.
Katika sekta ya usafiri, athari zinazoweza kujitokeza ni pamoja na uharibifu wa barabara, kuporomoka kwa kingo, kuharibika kwa madaraja na njia za reli, pamoja na kuchelewa kwa huduma za usafiri wa anga na majini.
Amesema mvua kubwa zinazoambatana na radi na upepo mkali zinaweza kupunguza uono kwa marubani na kuathiri ratiba za safari za ndege.
Katika sekta ya ujenzi, mvua zinaweza kuchelewesha utekelezaji wa miradi, kuongeza gharama, kuharibu vifaa na kuhatarisha usalama wa wafanyakazi pamoja na watumiaji wa miundombinu.
TMA imewashauri wakandarasi kuzingatia utabiri wa hali ya hewa wanapopanga shughuli zao, kuhamisha mitambo kutoka maeneo ya mabonde na chemchemi, na kuhifadhi vifaa vinavyoweza kuharibika vikilowa, ikiwemo saruji, katika sehemu salama.
Vilevile, mamlaka hiyo imetoa tahadhari kwa shughuli za uchimbaji madini, hasa katika migodi midogo, ikieleza kuwa mvua nyingi zinaweza kuongeza hatari ya maporomoko ya ardhi na kuporomoka kwa mashimo yasiyo imara.
Serikali na wananchi watakiwa kuchukua tahadhari
Kutokana na utabiri huo, TMA imezitaka mamlaka za serikali za mitaa kuimarisha mifumo ya mifereji ya maji, kutoa elimu kwa wananchi na kuimarisha kamati za maafa katika ngazi za mikoa, wilaya, kata, vijiji na mitaa.
Katika sekta ya afya, imeshauri kuimarishwa kwa udhibiti wa mazalia ya mbu, upatikanaji wa dawa na vifaa tiba, pamoja na kuandaliwa kwa mipango mbadala ya kuendelea kutoa huduma za afya endapo miundombinu ya usafiri itaharibika.
TMA pia imeeleza kuwa mvua zinaweza kuathiri wanyamapori na shughuli za utalii, huku baadhi ya wanyama wakihamia katika makazi ya watu na kuongeza uwezekano wa migogoro kati ya binadamu na wanyamapori.
Mamlaka hiyo imehitimisha kwa kuwataka wananchi na wadau wa sekta mbalimbali kutumia taarifa rasmi za hali ya hewa katika kupanga shughuli zao na kufuatilia tahadhari zinazotolewa ili kupunguza athari zinazoweza kujitokeza wakati wa msimu huo wa mvua.