Tume ya Nguvu za Atomu Tanzania (TAEC) imeendelea kuimarisha usimamizi wa usalama wa mionzi nchini kupitia operesheni ya ukaguzi wa vituo vinavyotumia vifaa na vyanzo vya mionzi, ikiwa ni sehemu ya utekelezaji wa majukumu yake ya kuhakikisha matumizi ya mionzi yanafanyika kwa usalama.

Operesheni hiyo inayotekelezwa kwa mujibu wa Sheria ya Nguvu za Atomu Na. 7 ya mwaka 2003, inalenga kuhakikisha vituo vinavyotoa huduma zinazohusisha matumizi ya mionzi vinakuwa na leseni halali, wataalamu wenye sifa zinazotakiwa pamoja na vifaa vilivyo katika hali nzuri na vinavyokidhi viwango vya usalama.

Katika Mkoa wa Pwani, TAEC ilifanya ukaguzi kuanzia Septemba 2 hadi 16, 2026, ambapo timu ya wataalamu wa Tume ilitembea umbali wa takribani kilomita 1,450 katika maeneo ya Kibaha, Bagamoyo, Kisarawe, Kibiti, Rufiji, Mkuranga na Mafia.

Jumla ya vituo 35 vilikaguliwa katika mkoa huo, vikiwemo hospitali, vituo vya afya na kliniki, pamoja na maeneo mengine yanayotumia vifaa au vyanzo vya mionzi, ikiwemo viwanda na maeneo yenye mifumo ya ukaguzi wa mizigo.

Matokeo ya ukaguzi huo yanaonesha kuwa vituo 19 kati ya 35 vilivyokaguliwa vilikidhi mahitaji muhimu ya usalama wa mionzi na kuwa na leseni halali. Vituo 16 vilibainika kuwa na mapungufu mbalimbali yanayohitaji kufanyiwa marekebisho ili kukidhi matakwa ya sheria na viwango vya usalama.

Miongoni mwa mapungufu yaliyobainika ni baadhi ya vituo kutoa huduma bila kuwa na leseni halali, kutokidhi baadhi ya masharti ya usalama, kuwa na mashine zinazohitaji matengenezo pamoja na kukosekana kwa wataalamu wenye sifa zinazotakiwa. Baadhi ya vituo pia havikuwa vikitoa huduma zinazohusisha matumizi ya mionzi wakati ukaguzi ulipofanyika.

Akizungumzia ukaguzi huo, Mkuu wa Kitengo cha Mawasiliano wa TAEC, Peter Ngamilo, amesema hatua hiyo ni sehemu ya majukumu ya Tume ya kuhakikisha matumizi ya mionzi nchini yanafanyika kwa usalama kwa wagonjwa, watumishi na wananchi kwa ujumla.

“Tunafanya ukaguzi huu kuhakikisha huduma zinazohusisha matumizi ya mionzi zinatolewa kwa kuzingatia usalama wa mgonjwa, mtoa huduma na wananchi. Katika Mkoa wa Pwani, vituo 19 kati ya 35 vilivyokaguliwa vimekidhi mahitaji muhimu, huku vituo 16 vikibainika kuwa na mapungufu yanayopaswa kurekebishwa,” amesema Ngamilo.

Amesema TAEC itaendelea kuvifuatilia vituo vilivyobainika kuwa na mapungufu na kutoa maelekezo ya kitaalamu ili viweze kurekebisha kasoro hizo na kukidhi matakwa ya sheria.

Ngamilo ameongeza kuwa baada ya kukamilika kwa ukaguzi katika Mkoa wa Pwani, TAEC imeendelea na operesheni hiyo katika maeneo mengine nchini, ambapo vituo 32 vimekaguliwa katika Mkoa wa Lindi na vituo 40 Zanzibar. Hivyo, jumla ya vituo 107 vimekaguliwa katika Pwani, Lindi na Zanzibar.

Amesema ukaguzi pia umefanyika katika Mkoa wa Njombe na taarifa zake zinaendelea kuchakatwa, huku operesheni hiyo ikiendelea hivi sasa katika Mkoa wa Morogoro.

Amesisitiza kuwa dhamira ya TAEC katika ukaguzi huo ni kuhakikisha sheria na taratibu za usalama wa mionzi zinazingatiwa, sambamba na kutoa elimu na maelekezo ya kitaalamu kwa wamiliki na waendeshaji wa vituo vinavyotumia vifaa na vyanzo vya mionzi.

“Tunatoa wito kwa wamiliki na waendeshaji wa vituo vinavyotumia vifaa au vyanzo vya mionzi kuhakikisha wana leseni halali, vifaa vyao vinakidhi viwango na wana wataalamu wenye sifa zinazotakiwa. TAEC itaendelea kufanya ukaguzi na kutoa elimu ili kuhakikisha matumizi ya mionzi nchini yanafanyika kwa usalama,” amesema Ngamilo.

Ameongeza kuwa usimamizi madhubuti wa matumizi ya mionzi ni muhimu katika kulinda afya za wagonjwa, watumishi wanaofanya kazi katika mazingira yenye mionzi, wananchi pamoja na mazingira.









Makamu wa Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania Mhe. Deogratius Ndejembi leo Jumanne, Septemba 22, 2026, anatarajiwa kuhutubia Mjadala Mkuu wa Kikao cha 81 cha Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa (UNGA 81), unaofanyika katika Makao Makuu ya Umoja wa Mataifa jijini New York, Marekani.

Makamu wa Rais anamwakilisha Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Mhe. Dkt. Samia Suluhu Hassan, katika mkutano huo wa ngazi ya juu unaowakutanisha Wakuu wa Nchi na Serikali, pamoja na wawakilishi wa ngazi za juu kutoka nchi wanachama wa Umoja wa Mataifa.

Mjadala Mkuu wa mwaka 2026 unafanyika chini ya kaulimbiu, “Kurejesha imani, kusimamia mabadiliko: Umoja wa Mataifa unaowatumikia wote” (Restoring trust, managing transformation: A United Nations that delivers for all).

Miongoni mwa mambo yanayojadiliwa katika mkutano huo ni changamoto mbalimbali zinazoikabili Dunia na namna ya kuimarisha ushirikiano katika kutafuta suluhisho la kudumu, hususan katika masuala ya amani na usalama wa kimataifa, maendeleo endelevu, mabadiliko ya tabianchi, afya, utawala wa teknolojia na Matumizi ya akili unde (AI), pamoja na kuimarisha ushirikiano wa kimataifa kupitia Umoja wa Mataifa.

Mjadala Mkuu wa Kikao cha 81 umeanza leo, Septemba 22, na utaendelea hadi Septemba 26, kabla ya kuhitimishwa Septemba 28, 2026.







Na Oscar Assenga, TANGA

WAZIRI wa Maji, Jumaa Aweso, amemtaka mkandarasi anayetekeleza mradi wa maji wa hati fungani wenye thamani ya Sh bilioni 53.12 kuongeza nguvu kazi na kuhakikisha unakamilika ifikapo Novemba 30, mwaka huu, akisisitiza kuwa hakuna muda wa nyongeza utakaotolewa.

Aweso ametoa agizo hilo wakati wa ziara ya kukagua maendeleo ya mradi huo, ikiwamo tanki kubwa la maji lililopo Mowe jijini Tanga, ambapo alisema serikali haitakuwa tayari kusikia visingizio kutokana na fedha za utekelezaji wa mradi huo kuwepo.

Alisema hadi sasa mradi huo umefikia zaidi ya asilimia 70 ya utekelezaji, hivyo mkandarasi anatakiwa kuongeza kasi kwa kufanya kazi usiku na mchana ili kuhakikisha wananchi wanaanza kunufaika na huduma hiyo kwa wakati uliopangwa.


“Nimekuja leo kukagua huu mradi nikiwa na Katibu Mkuu. Mradi huu sasa umefikia asilimia 75. Maelekezo ambayo nawaambia Tanga Uwasa na mkandarasi ni kwamba hatutakuwa na muda wa nyongeza.

“Utendaji wa mradi huu unatakiwa kubadilika kuanzia sasa. Mradi huu una fedha, hakuna kisingizio. Ni suala la mkandarasi kuongeza watu kuhakikisha kazi inakamilika kwa wakati,” alisema Aweso.

Aliongeza: “Utendaji ubadilike. Mkandarasi anatakiwa kufanya kazi usiku na mchana. Tunataka mwisho wa mwezi huu wa 10 tukija kuona maendeleo yake, yatupatie picha kwamba ifikapo Novemba 30, 2026, mradi utakuwa umekamilika.

“Hatuna kisingizio kwa sababu fedha zipo, na fedha hizi ni zile ambazo wananchi wameweza kujitolea kuchangia taasisi hii ya Tanga Uwasa.”





Aweso alisema mradi huo ni miongoni mwa miradi ya mfano katika Wizara ya Maji inayotekelezwa kwa kutumia hati fungani kama chanzo mbadala cha fedha kwa ajili ya kuimarisha huduma ya maji.

Alisema lengo ni kuhakikisha kunakuwa na chanzo cha uhakika cha maji kitakachosaidia wananchi kupata huduma hata pale linapotokea tatizo la kiufundi au kukatika kwa umeme.

Kwa mujibu wa Aweso, hatua hiyo pia inaendana na agizo la Rais Samia Suluhu Hassan la kutaka taasisi za umma kuwa na vyanzo mbadala vya fedha ili kuongeza uwezo wa kutatua changamoto zinazowakabili wananchi.






Katibu Mkuu wa Wizara ya Maji, Mwajuma Waziri, alisema wizara hiyo itaendelea kushirikiana na Mamlaka ya Maji na Usafi wa Mazingira Tanga (Tanga Uwasa) katika kumsimamia mkandarasi ili kuhakikisha anatekeleza majukumu yake kwa mujibu wa mkataba.

Alisema timu ya wizara itafuatilia kwa karibu utekelezaji wa maelekezo ya Waziri Aweso, akisisitiza kuwa ifikapo Novemba 30, 2026, miundombinu yote inayohusika na mradi inapaswa kuwa imekamilika na wananchi kuanza kupata huduma.
TANGA UWASA

Mkurugenzi wa Tanga Uwasa, Geoffrey Hilly, alisema mradi huo unaendelea vizuri na kwa sasa umefikia wastani wa asilimia 72 kwa ujumla, ikiwamo kazi zinazotekelezwa na wakandarasi katika maeneo mbalimbali kuanzia chanzo hadi usambazaji wa mabomba mitaani.

Alisema mradi huo unalenga kuboresha huduma ya maji katika Jiji la Tanga pamoja na Wilaya za Muheza na Mkinga, huku Mkinga ikiwa miongoni mwa maeneo yatakayonufaika zaidi na maji yanayozalishwa katika mtambo wa Mowe.

Kwa mujibu wa Hilly, mradi huo unahusisha upanuzi wa mtambo wa uzalishaji maji kutoka uwezo wa kuzalisha lita milioni 45 hadi lita milioni 60 kwa siku.

Alisema pia unahusisha ujenzi wa tanki la kuhifadhia maji lenye ujazo wa lita milioni 35, litakalosaidia kuhakikisha maji yanapatikana hata katika vipindi vya changamoto za kiufundi.

Alisema tanki hilo lina uwezo wa kuhifadhi maji ya kutosha kwa matumizi ya takribani saa 18, hatua inayotarajiwa kusaidia wananchi kupata huduma ya maji kwa uhakika zaidi kwa saa 24.
MKANDARASI

Meneja wa mradi huo kutoka kampuni ya China Railway Seventh Group, Dai Bin, aliahidi kuongeza nguvu kazi na kuhakikisha utekelezaji unakwenda kwa kasi ili kukamilisha mradi huo ndani ya muda uliowekwa.

Dai alisema kampuni hiyo imepokea maelekezo ya Waziri Aweso na kwamba itaongeza muda wa kazi kwa kufanya shughuli za ujenzi usiku na mchana ili kuhakikisha mradi unakamilika kwa wakati.

Katibu wa Halmashauri Kuu ya Chama Cha Mapinduzi (CCM) Taifa, Idara ya Mambo ya Siasa na Uhusiano wa Kimataifa (SUKI), Ndg. Rabia Abdalla Hamid (MCC), amesisitiza umuhimu wa kila mwananchi kutimiza wajibu wake katika kudumisha umoja, mshikamano, amani na utulivu nchini.

Ndg. Rabia ameyasema hayo leo Septemba 22, 2026, baada ya kupokelewa katika Ofisi za CCM Mkoa wa Morogoro, ambapo ametembelea vikundi vya wajasiriamali na kusikiliza changamoto zinazowakabili wananchi, huku baadhi ya changamoto hizo zikitatuliwa papo hapo.

Aidha, Ndugu Rabia ametumia nafasi hiyo kuzungumza na makundi mbalimbali ya kijamii, akisisitiza kuwa amani, umoja na mshikamano ni msingi muhimu wa maendeleo ya taifa na ustawi wa wananchi.

Amesema kila mwananchi ndani ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ana wajibu wa kulinda na kudumisha amani, utulivu, umoja na mshikamano kwa maslahi ya Watanzania wote.

Amesisitiza kuwa wananchi wanapaswa kuendelea kushirikiana na Serikali pamoja na taasisi mbalimbali katika kutatua changamoto zinazowakabili na kujenga jamii yenye mshikamano na mazingira rafiki kwa maendeleo.








Na Janeth Raphael – MichuziTv

Jeshi la Polisi Mkoa wa Dodoma linamshikilia dereva wa Wakala wa Barabara za Vijijini na Mijini (TARURA) Wilaya ya Dodoma, Sath John Masawa (31), kwa tuhuma za kumtishia dereva wa basi la SATCO kwa kutumia kitu kinachodhaniwa kuwa bastola, kufuatia tukio la mgongano wa magari lililodaiwa kutokea jijini Dodoma.

Kwa mujibu wa Jeshi la Polisi, tukio hilo lilihusisha basi la SATCO aina ya Yutong, lenye namba za usajili T 308 EME, lililokuwa likiendeshwa na Said Fadhili (54), ambaye alidaiwa kukwanguliwa na gari aina ya Land Cruiser LX 70 Series linalomilikiwa na TARURA, wakati akitoka kuweka mafuta katika kituo cha TotalEnergies.

Baada ya tukio hilo, inadaiwa kuwa dereva wa gari hilo la TARURA, Sath John, alimtishia Said kwa kutumia kitu kilichodhaniwa kuwa bastola, hali iliyosababisha tukio hilo kuripotiwa katika Jeshi la Polisi.

Polisi walifika eneo la tukio na kumkamata Sath John. Baada ya kumfanyia upekuzi, ilibainika kuwa kitu alichokuwa amevaa kiunoni hakikuwa bastola halisi, bali ni toyi iliyotengenezwa kwa kufanana na bastola.

Katika uchunguzi wa awali, Jeshi la Polisi pia lilibaini kuwa gari la TARURA lililohusika katika tukio hilo, ambalo namba zake halali ni STM 5806, lilikuwa likitumia namba za usajili T 881 ENZ wakati wa tukio.

Kwa mujibu wa Polisi, namba hiyo inadaiwa kuwa ya gari jingine linalomilikiwa na mtu mwingine.

Jeshi la Polisi linaendelea kumshikilia Sath John kwa ajili ya mahojiano na kukamilisha uchunguzi wa tukio hilo kabla ya hatua zaidi za kisheria kuchukuliwa.

Aidha, Jeshi la Polisi Mkoa wa Dodoma limewataka madereva kuacha kutumia namba za usajili zisizo halali kwenye magari, likieleza kuwa matumizi ya namba hizo yanaweza kuficha utambulisho halisi wa gari na ni kinyume cha sheria.



Makamu wa Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Mhe. Deogratias Ndejembi, amewasili jijini New York, Marekani, kwa ajili ya kumwakilisha Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Mhe. Dkt. Samia Suluhu Hassan, katika Mkutano wa 81 wa Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa (UNGA81).

Mhe. Ndejembi amewasili nchini Marekani kupitia Uwanja wa Ndege wa Kimataifa wa John F. Kennedy, ambapo amepokelewa na Balozi wa Tanzania nchini Marekani, Mhe. Elsie Kanza, Mwakilishi wa Kudumu wa Tanzania katika Umoja wa Mataifa, New York, Mhe. Togolani Mavura, pamoja na maafisa mbalimbali.

Mkutano huo wa Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa unawakutanisha Wakuu wa Nchi na Serikali pamoja na viongozi mbalimbali kutoka mataifa duniani kujadili masuala muhimu ya kimataifa, yakiwemo uchumi, siasa, mazingira na haki za binadamu.

Mkutano wa mwaka huu unaongozwa na kaulimbiu “Kurudisha Imani, Kusimamia Mabadiliko: Umoja wa Mataifa Unaohudumia Wote” (Restoring Trust, Managing Transformation: A United Nations That Delivers for All).

Kaulimbiu hiyo inalenga kuhimiza kujenga upya uaminifu na kuimarisha ushirikiano wa kimataifa katika kukabiliana na mabadiliko makubwa yanayoendelea duniani, ikiwemo maendeleo ya kasi ya teknolojia ya akili unde (AI).

Katika ziara hiyo, Mhe. Ndejembi anatarajiwa kuhutubia Kikao cha 81 cha Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa na kushiriki katika shughuli mbalimbali za mkutano huo, zikiwemo Mjadala Mkuu (General Debate), mikutano ya pembezoni pamoja na mikutano ya pande mbili (Bilateral Meetings) na viongozi na wawakilishi wa mataifa mbalimbali.











Na Oscar Assenga, TANGA

SERIKALI imesisitiza umuhimu wa kulinda mazingira na rasilimali za bahari, ikisema uharibifu wake unaweza kuhatarisha maisha ya wananchi, miundombinu na shughuli mbalimbali za kiuchumi zinazotegemea bahari, mito na maziwa.

Kauli hiyo imetolewa na Katibu Mkuu wa Wizara ya Ujenzi na Uchukuzi Zanzibar (SMZ), Mhandisi Ally Saidi Bakari, aliyemwakilisha Waziri wa Uchukuzi wa Zanzibar wakati wa uzinduzi wa maadhimisho ya Kitaifa ya Siku ya Usafiri Majini Duniani yaliyofanyika mkoani Tanga.

Mhandisi Ally amesema Tanzania ina utajiri mkubwa wa rasilimali za maji, ikiwemo bahari, mito na maziwa, ambazo zimekuwa nguzo muhimu ya ajira na kipato kwa wananchi kupitia uvuvi, utalii, biashara, usafirishaji, kilimo cha mwani na shughuli nyingine za uchumi wa bluu


Hata hivyo, amesema rasilimali hizo zinakabiliwa na changamoto mbalimbali, ikiwemo uharibifu wa mifumo ya ikolojia, mabadiliko ya tabianchi na matumizi yasiyozingatia uendelevu.

Amesema hali hiyo inahitaji ushirikiano wa Serikali, wananchi na wadau katika kuhakikisha mazingira ya bahari yanalindwa ili yaendelee kuwa chanzo cha fursa na maendeleo kwa vizazi vya sasa na vijavyo.


“Maji ni uhai, yawe baharini, mitoni au maziwa. Tusipoyaheshimu maji yatatushughulikia. Nguvu ya maji ni kubwa sana na tunapaswa kutambua umuhimu wake na kulinda rasilimali zilizopo,” amesema.

Ameonya kuwa uharibifu wa mazingira ya bahari unaweza kusababisha madhara makubwa, yakiwemo kupotea kwa rasilimali, kuathiri maisha ya wananchi na kuharibu miundombinu pamoja na makazi ya watu wanaoishi katika maeneo ya mwambao.


Kwa mujibu wa Mhandisi Ally, Tanzania inapaswa kutumia fursa zinazotokana na kuwa na bahari, mito na maziwa katika kukuza uchumi, huku ikiweka mkazo katika uhifadhi wa mazingira na usalama wa shughuli za usafirishaji majini.

Amesema Serikali imeendelea kuwekeza katika miundombinu ya bandari na usafirishaji wa majini, akiwapongeza Rais Samia Suluhu Hassan na Rais wa Zanzibar, Dk. Hussein Ali Mwinyi, kwa juhudi za kuboresha miundombinu hiyo.

Ametaja maboresho yanayoendelea katika Bandari ya Zanzibar na Bandari ya Tanga, pamoja na miundombinu ya usafirishaji katika maziwa ya Victoria, Tanganyika na Nyasa, kuwa sehemu ya hatua zinazolenga kuongeza matumizi ya rasilimali za maji katika kuchochea maendeleo ya kiuchumi.

Aidha, amesema usalama wa vyombo vya usafiri majini unapaswa kupewa kipaumbele kutokana na kuwepo kwa ajali katika bahari, mito na maziwa.

Ametaka taasisi zinazohusika kuendelea kufanya ukaguzi wa vyombo vya usafiri majini kabla na wakati vinapotumika ili kupunguza ajali na kulinda maisha ya abiria pamoja na mali zao.

Amesema maadhimisho ya Siku ya Bahari Duniani yanatoa fursa kwa Serikali, wadau na wananchi kujadili changamoto zinazoikabili sekta ya bahari na kutafuta suluhisho, ikiwemo namna ya kupunguza ajali za majini na kulinda mazingira.
TANGA

Kwa upande wake, Katibu Tawala wa Mkoa wa Tanga, Rashid Mchatta, amesema kuchaguliwa kwa Tanga kuwa mwenyeji wa maadhimisho hayo kunatokana na fursa nyingi za kiuchumi zinazopatikana kutokana na jiografia ya mkoa huo wenye mwambao wa bahari.

Mchatta amesema Tanga inaendelea kuwa kitovu cha shughuli za uchumi wa bluu, ikiwemo uvuvi, utalii, biashara na shughuli nyingine zinazohusiana na matumizi ya rasilimali za bahari.

Amesema maboresho yanayoendelea katika Bandari ya Tanga yamechangia kuongeza shughuli za kiuchumi katika mkoa huo, akibainisha kuwa idadi ya meli zinazofika bandarini hapo imeongezeka hadi takribani meli 17 kwa mwezi, kutoka meli moja kwa mwezi katika kipindi cha nyuma.

Amesema ongezeko hilo limefungua fursa zaidi za biashara na shughuli nyingine zinazozunguka bandari, huku akitaja pia miradi ya kimkakati ikiwemo bomba la mafuta ghafi kutoka Hoima nchini Uganda hadi Chongoleani, Tanga, kuwa miongoni mwa shughuli zinazoongeza umuhimu wa Mkoa wa Tanga katika uchumi wa nchi.

Hata hivyo, Mchatta amesema ongezeko la shughuli za bandari na uwekezaji linapaswa kwenda sambamba na ulinzi wa mazingira ya bahari ili kuhakikisha fursa hizo zinaendelea kuwanufaisha wananchi kwa muda mrefu.

Maadhimisho ya Siku ya Usafiri wa Majini Duniani yanatoa nafasi ya kuongeza uelewa kuhusu umuhimu wa usafiri wa majini, usalama wa vyombo na matumizi endelevu ya rasilimali za bahari.

Kwa Tanzania, yenye bahari, mito na maziwa, rasilimali hizo zinaendelea kuwa muhimu katika shughuli za kiuchumi na kijamii, jambo linaloifanya hifadhi na matumizi endelevu kuwa msingi wa kuhakikisha zinaendelea kuwa chanzo cha ajira, kipato na maendeleo.


-Asema uwekezaji ni lazima ili Afya Moja ifanikiwe katika ngazi ya jamii

WAZIRI MKUU Dkt. Mwigulu Nchemba amesema takribani theluthi mbili ya wanawake walioajiriwa katika nchi zilizo Kusini mwa Jangwa la Sahara, Tanzania ikiwemo, hufanya kazi kwenye mifumo ya chakula na kilimo.

“FAO inakadiria kuwa wanawake wanaunda zaidi ya asilimia 42 ya nguvu kazi katika mifumo ya chakula na kilimo duniani. Takwimu hizi zinaonyesha kwamba wanawake hawako pembezoni mwa mifumo ya chakula na kilimo; bali wako katika kiini cha mifumo hiyo,” amesema.

Ametoa kauli hiyo jana jioni (Jumatatu, Septemba 21, 2026) wakati akishiriki jopo la viongozi wa juu lililojadili Mwaka wa Kimataifa wa Mwanamke Mkulima – Mtazamo wa Afya Moja, lililofanyika katika Kituo cha Sheikh Zayed, Makao Makuu ya Shirika la Chakula na Kilimo la Umoja wa Mataifa (FAO), jijini Roma, Italia.

Waziri Mkuu ambaye anashikiri Mkutano wa Kimataifa wa Kujadili Afya Moja na Mifumo ya Chakula na Kilimo kwa niaba ya Rais Dkt. Samia Suluhu Hassan, alisema yeye mwenyewe anatoka katika jamii ambako sehemu kubwa ya shughuli za uzalishaji, hasa za kilimo na ufugaji, hufanywa na wanawake.

“Katika jamii zetu nyingi, shughuli hizi mbili za kiuchumi zinaongozwa na wanawake, lakini mchango wao bado unakabiliwa na vikwazo, ikiwemo ukosefu wa fursa sawa ya kupata ardhi, fedha, teknolojia, huduma za ugani, masoko na kushiriki katika kufanya maamuzi,” alisema wakati akitoa mada yake kwenye jopo hilo llililowashirikisha mawaziri wa Kilimo, Chakula na Uvuvi kutoka Ufaransa na Ireland na kuongozwa na Naibu Mkurugenzi Mkuu wa FAO, Godfrey Magwenzi.

Akifafanua zaidi, Dkt. Mwigulu alisema: “FAO inakadiria kwamba hata pale wanawake wanaposimamia mashamba yenye ukubwa sawa na yale yanayosimamiwa na wanaume, tofauti ya uzalishaji kwa kila eneo la ardhi kati ya wanawake na wanaume ni takribani asilimia 24. Wanawake wanaofanya kazi katika ajira zenye malipo ndani ya mifumo ya chakula na kilimo hupata, kwa wastani, asilimia 78 ya kipato kinachopatikana kwa kila dola anayopata mwanaume.”

“Hizi si takwimu tu zinazoonyesha ukosefu wa usawa; zinawakilisha pia uzalishaji unaopotea, kipato kinachopotea na fursa zinazopotea za kujenga mifumo imara na yenye uwezo wa kukabiliana na changamoto za chakula. Na hapo ndipo dhana ya Afya Moja inapopata umuhimu mkubwa,” alisisitiza.

Alisema mwanamke mkulima haoni afya ya binadamu, ya wanyama, ya mimea na ya mazingira kama sekta zinazojitegemea kwa kuwa analima chakula kwa ajili ya familia na jamii, anafuga mifugo, anasimamia maji na ardhi, anahifadhi na kusindika chakula, anafanya maamuzi kuhusu afya ya wanyama na lishe ya familia, na anakabiliana na ukame, mafuriko, wadudu na magonjwa.

“Kwa hiyo, maamuzi yake yanaweza kuathiri lishe, usalama wa chakula, kinga dhidi ya magonjwa yanayoambukizwa kutoka kwa wanyama kwenda kwa binadamu, matumizi sahihi ya dawa za kuua vimelea, bioanuwai na uendelevu wa mazingira.”

“Kumwezesha mwanamke ni kuwekeza si katika kilimo pekee, bali pia katika Afya Moja. Ikiwa tunataka Afya Moja ifanikiwe katika ngazi ya jamii, ni lazima tuwekeze kwa wanawake ambao tayari wanaitekeleza katika maisha yao ya kila siku,” alisisitiza.

Akishiriki mjadala huo, Waziri wa Kilimo na Chakula wa Ufaransa, Bi. Annie Genevard alisema licha ya kuwa Ufaransa ni nchi inayohamasisha usawa kati ya wanaume na wanawake, bado kuna mazingira ambayo wanawake wanahisi kutoonekana.

“Robo ya mameneja wa mashamba nchini Ufaransa ni wanawake. Si jambo la kushangaza kusikia mwakilishi wa mauzo (sales representative) anapofika shambani na kumuuliza mwanamke anayemkuta: “Ningependa kumuona bosi wa hili shamba.” Nao hujibu: “Mimi ndiye bosi.”

Amekiri kuwa, bado kuna safari ndefu ya kufikia usawa na kwamba hawawezi kujenga mifumo ya kilimo na chakula yenye ustahimilivu zaidi bila kuchukua hatua kwa wakati mmoja kupunguza ukosefu huo wa usawa.

Alisema alipoteuliwa kuwa Waziri wa Kilimo, aliamua kuanzisha mpango wa kuwainua wanawake kupitia mafunzo na kuongeza muonekano wao wa umiliki kwenye jamii yao. Lengo lake ni kuwasaidia zaidi wanawake wakulima katika maisha yao ya kila siku ili wapate taarifa bora kuhusu haki zao, hususan kuhusu uzazi, kuboresha huduma za kuchukua nafasi ya mkulima na kuboresha zaidi zana za kilimo ili ziendane na mahitaji yao.

“Na niseme wazi hapa kuwa hatuko katika hatua ya kutoa ahadi pekee; tayari tumeanza kuchukua hatua. Tumeanza kuwatambua wanawake katika kilimo na pia kuwawezesha kutambuliwa kama wakulima kamili. Zaidi ya hayo, tumehakikisha mpango huu unaweza kupimwa na kufuatiliwa kwa muda. Kila hatua ina viashiria vya ufuatiliaji na matokeo.”

Naye, Waziri wa Kilimo, Chakula na Masuala ya Uvuvi wa Ireland, Martin Heydon aliwaeleza washiriki wa jopo hili kwamba kabla hajawa Waziri wa Kilimo, alikuwa mkulima katika shamba alilorithi kutoka kwa mama yake.

“Mimi na mke wangu bado tunaendesha shughuli za kilimo pamoja na watoto wetu wanne katika shamba letu. Shamba hilo nilirithi kutoka kwa mama yangu, kwa sababu baba yangu alifariki nilipokuwa na umri wa miaka minane tu,” alisema.

“Mwaka 1986 wakati baba anafariki, mama yangu alikuwa na miaka 43. Alikuwa mama na baba yetu kwa wakati mmoja. Wakati mwingine alikuwa mwalimu wetu, muuguzi wetu, lakini daima alikuwa mkulima. Alisisitiza kuendelea na shughuli za kilimo wakati akitulea. Alitaka kutujengea upendo, shauku na maarifa kuhusu uzalishaji wa chakula, kutunza wanyama, kutunza ardhi na mambo mengine yanayohusiana na kilimo.”

Alisema kuwa, kwa uzoefu wa Ireland, wanawake wakulima, madaktari wa mifugo wanawake, wanasayansi wanawake wa kilimo na watafiti wanawake wa mimea wako katika kiini cha maeneo yote hayo lakini mara nyingi mchango wao hautambuliwi kwa kiwango kinachostahili.

“Wanawake bado ndiyo walezi wakuu katika kaya nyingi za vijijini nchini Ireland, wakishiriki katika kupanga lishe ya familia, usalama wa chakula nyumbani na kubeba mzigo wa kiafya pale kipato cha shamba kinapokuwa hakina uhakika au majukumu yanapokutana na kazi za nje ya shamba. Mkakati wowote makini wa Afya Moja lazima uzingatie kazi hii isiyolipwa na ambayo kwa kiasi kikubwa haionekani kama sehemu ya mfumo huo,” alisema.

Alisema kizazi kipya nchini humo kinahusiana na maeneo yote hayo lakini kuna wakulima wachache sana ambao wana umri chini ya miaka 35. “Urithi wa mashamba nchini Ireland kwa muda mrefu umekuwa ukifuata utamaduni wa kumrithisha mwanaume.


Tume yetu huru kuhusu kizazi kipya katika kilimo iliweka wazi kwamba kusaidia urithi wa mashamba na kuboresha usawa wa kijinsia ni jukumu moja, si mambo mawili tofauti. Binti yangu mwenye umri wa miaka mitano, ana nafasi sawa kabisa ya kurithi shamba letu kama ndugu zake watatu wa kiume,” alisisitiza.

Waziri huyo alisema anaamini kwamba ili kuwa na uendelevu wa kweli katika nyanja za kiuchumi, kimazingira na kijamii, ni lazima kuhakikisha wanawake wanakuwa na nafasi sawa na wanaume katika mifumo ya chakula na kilimo.

Waziri Mkuu Dkt. Mwigulu amefuatana na Waziri wa Kilimo, Daniel Chongolo, Naibu Waziri wa Mambo ya Nje na Ushirikiano wa Afrika Mashariki, Dkt. Ngwaru Maghembe, Naibu Makatibu Wakuu wa Wizara za Kilimo, Mifugo na Uvuvi na watendaji wengine wa Serikali.















 Na Karama Kenyunko, Michuzi TV

VIJANA,Wasanii na Wadau wa Sanaa na Utalii wanatarajiwa kukutana katika tamasha kubwa la sanaa na utalii la Arusha Arts and Craft Festival, linalolenga kuvumbua vipaji, kuunganisha wadau na kufungua fursa za ajira kwa vijana.

Tamasha hilo linatarajiwa kufanyika jijini Arusha kuanzia Oktoba 6 hadi 11 katika Viwanja vya General Tyre, likiwaleta pamoja wadau mbalimbali kutoka sekta binafsi na Serikali.

Akitangaza maandalizi ya tamasha hilo, Mkurugenzi Mtendaji wa Kampuni ya Tanzania International Tourism Festival, Ibrahim Othman Jama, ameeleza kuwa lengo kuu la mradi huo ni kuleta tija ya kiuchumi na kijamii kupitia kuunganisha sanaa na utalii.



“Tumekuja na mkakati wa mradi ambao unaweza kuunganisha Watanzania, kuwashauri, kuwaelekeza, lakini pia kuvumbua vipaji vyao.Mfumo huu utasaidia kutengeneza mustakabali wa vijana kupitia maendeleo, ajira na ubunifu (creativity) kwa maslahi mapana ya nchi yetu,” alisisitiza Jama.

Jama aliongeza kuwa tamasha hilo linalenga pia kujenga kanzidata (database) kamili ya wasanii na wadau wa kazi za mikono na sanaa za ufundi, wakiwemo waliosajiliwa na wale ambao hawajasajiliwa, ili kurahisisha usimamizi na ushirikishwaji wao katika fursa mbalimbali za kimaendeleo.

Kwa upande wake, Kaimu Katibu Mtendaji wa Baraza la Sanaa la Taifa (BASATA), Edward Buganga alisema Baraza hilo limejipanga kikamilifu kuunga mkono juhudi za wadau binafsi katika kuinua sanaa za ufundi nchini.



Buganga alibainisha kuwa, tofauti na matamasha mengi yaliyozoeleka ya muziki na fani nyingine, tamasha hili linakuja na mtazamo wa pekee wa kukuza sanaa za ufundi katika kiwango cha kimataifa.

Pia alibainisha kuwa kufanyika kwa tamasha hilo mjini Arusha kunatoa fursa ya kipekee kwa wageni wa kimataifa na wajumbe wa Mkutano Mkubwa wa Mabunge Duniani unaotarajiwa kufanyika nchini kujionea utajiri wa utamaduni na sanaa ya Mtanzania.

Ushirikiano huu kati ya Tanzania International Tourism Festival, BASATA, Bodi ya Filamu pamoja na Taasisi ya Hakimiliki Tanzania (COSOTA) unadhihirisha azma ya Serikali ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania katika kuweka mazingira wezeshi kwa wasanii na kuendeleza uchumi wa ubunifu nchini.-

Naye Mwakilishi kutoka Taasisi ya Hakimiliki Tanzania (COSOTA), Grace Byabato, alisema taasisi hiyo itashiriki kikamilifu kutoa elimu kwa wabunifu kuhusu namna ya kulinda kazi zao na kunufaika na mfumo wa mauzo endelevu badala ya kutegemea mauzo ya mara moja pekee.

Mwakilishi wa Bodi ya Filamu Tanzania, Bope  Kiungu, alieleza kuwa Bodi hiyo itaonyesha filamu mbalimbali kila siku viwanjani hapo, kuendesha mijadala ya kielimu na burudani, pamoja na kutoa huduma na fursa mbalimbali za sekta ya filamu na michezo ya kuigiza.


Na John Mapepele – WAF New York

WAZIRI wa Afya, Mhe. Mohamed  Mchengerwa, amesema Tanzania itaendelea kuweka kipaumbele katika kuimarisha uzalishaji wa ndani wa dawa, bidhaa za afya na vifaa tiba, hatua inayolenga kupunguza utegemezi wa uagizaji kutoka nje, kuimarisha usalama wa afya nchini na barani Afrika kwa ujumla.

Mhe. Mchengerwa amebainisha hayo leo, jijini New York, Marekani, wakati akizungumza katika kikao cha ‘Sustaining Sierra Leone’s Triple Zero Gains Through 2028’, ambapo ameiwakilisha Tanzania akiambatana na Katibu Mkuu, Dkt. Grace Magembe katika mjadala kuhusu namna ya kudumisha mafanikio yaliyopatikana Sierra Leone katika kupunguza vifo vya mama na mtoto pamoja na kuongeza huduma za chanjo.

Kikao hiki ambacho kimeratibiwa  na Serikali ya  Sierra Leone kinafanyika pembezoni mwa  Mkutano Mkuu wa Umoja wa Mataifa (UN) katika kikao cha 81 (UNGA 81), unaowakutanisha wawakilishi wa nchi zote 193 wanachama wa UN na kila nchi ina kura moja ambapo kwa Tanzania, Makamo wa Rais, Mhe. Deogratius Ndejembi anamwakilisha Rais,  Mhe Rais Samia Suluhu  kuongoza ujumbe wa Tanzania.

Akizungumza katika mkutano huo Mhe.Mchengerwa amefafanua kuwa Tanzania inaunga mkono kikamilifu Mpango wa Umoja wa Afrika wa AU Champion Roadmap 2026–2030 unaolenga kufikia malengo ‘zero tatu’, ambayo ni kutokuwepo kwa uzazi wa nyumbani na usio na wataalamu, kutokuwepo kwa vifo vya mama na watoto wachanga vinavyoweza kuzuilika, pamoja na kutokuwepo kwa watoto ambao hawajapata chanjo.

“Tanzania inajivunia kuwa na Rais wetu, Mhe. Dkt. Samia Suluhu Hassan, ambaye ni Kinara wa Umoja wa Afrika katika ajenda hii. Chini ya uongozi wake, tunaunga mkono kikamilifu AU Champion Roadmap 2026–2030 na Zero tatu,” amesisitiza  Mhe. Mchengerwa.

Aidha, ameeleza kuwa  Tanzania inaendelea kuchukua hatua za kuhakikisha huduma za afya zinapatikana jirani na wananchi wote nchi nzima  pia Serikali inaimarisha mfumo wa Bima ya Afya kwa Wote na kuhakikisha upatikanaji wa huduma muhimu za afya ya mama na mtoto na kuwalinda wananchi dhidi ya gharama kubwa za matibabu.

Aidha, Mhe. Mchengerwa ameongeza kuwa Serikali  inaendelea kutumia vyanzo mbalimbali vya fedha katika kuimarisha sekta ya afya, ikiwemo ubia kati ya Serikali na sekta binafsi, ufadhili wa moja kwa moja wa vituo vya kutolea huduma za afya, mifumo ya malipo ya kielektroniki, tozo zinazolenga bidhaa maalum pamoja na kuendeleza huduma za utalii tiba, huku ikiendelea kuongeza mgao wa bajeti kwa huduma za afya ya msingi na huduma za dharura za uzazi na watoto wachanga.

Akizungumzia umuhimu wa uzalishaji wa ndani, amesema Afrika hutumia zaidi ya Dola za Marekani bilioni 28 kila mwaka kununua dawa na bidhaa za afya, huku sehemu kubwa ya mahitaji hayo ikitoka nje ya bara hilo, jambo alilosema linaweka mifumo ya afya katika hatari ya kukumbwa na changamoto za misukosuko ya minyororo ya usambazaji na mabadiliko ya bei katika soko la kimataifa.

Amesema Tanzania imeweka uzalishaji wa ndani wa dawa, bidhaa za afya, vifaa tiba na vifaa vya hospitali kuwa kipaumbele cha kitaifa, akisisitiza kuwa hatua hiyo si suala la uchumi pekee bali pia ni msingi wa kuimarisha usalama wa afya kwa kuhakikisha vituo vya kutolea huduma vinaendelea kuwa na mahitaji muhimu hata pale kunapokuwa na changamoto katika minyororo ya usambazaji duniani.

Waziri Mchengerwa ametoa wito kwa nchi wanachama wa Umoja wa Afrika na washirika wa maendeleo kuunganisha nguvu katika uwekezaji wa sekta ya afya, uhamishaji wa teknolojia na sera za viwanda ili kuimarisha uzalishaji wa bidhaa za afya barani Afrika, huku akisisitiza umuhimu wa kujenga minyororo ya thamani ya kikanda, kuimarisha mamlaka za udhibiti na kuunga mkono ubunifu unaozalishwa barani Afrika. 

"Tanzania inaendelea  kuhakikisha huduma muhimu za afya zinapatikana ndani ya umbali usiozidi kilomita tano kutoka kwa kila jamii, huku hospitali za rufaa zikitumika zaidi kwa wagonjwa wenye mahitaji ya huduma maalum" amesisitiza Mhe. Mchengerwa

Viongozi wa nchi  wanachama wa jumuiya hii hutumia jukwaa hili kueleza misimamo na vipaumbele vyao kuhusu masuala ya kimataifa.

Katika mkutano wa mwaka huu mambo yanayojadiliwa ni pamoja na amani na usalama, vita na migogoro, mabadiliko ya tabianchi, AI, afya ya dunia , maendeleo na SDGs. 

Kaulimbiu ya UNGA 81 ni (Restoring Trust, Managing Transformation), Kurejesha Imani, Kusimamia Mabadiliko.






Na Mwandishi Wetu, Lindi
WATU wenye mahitaji maalum mkoani Lindi wametakiwa kuchangamkia fursa za kiuchumi zinazotokana na utekelezaji wa miradi ya kimkakati, ikiwemo sekta ya mafuta na gesi asilia.

Wito huo umetolewa na Kaimu Mkuu wa Idara ya Maendeleo ya Jamii wa Manispaa ya Lindi, Alusaria Mushi, akimwakilisha Mkuu wa Mkoa wa Lindi, Adam Malima, wakati akifungua kongamano la siku moja la ushirikishwaji wa wazawa jumuishi.

Kongamano hilo limeandaliwa na Chama cha Viziwi Tanzania (CHAVITA) Mkoa wa Lindi kwa kushirikiana na Sauti ya Wanawake Wenye Ulemavu Tanzania (SWAUTA).

Mushi amesema makundi hayo hayapaswi kujiona yameachwa nyuma, bali yanapaswa kutambua nafasi ya Kanda ya Kusini katika kuchangia ukuaji wa uchumi na kutumia fursa zinazotokana na miradi mbalimbali inayotekelezwa katika eneo hilo.

Amesema awali miradi ya Serikali ilikuwa ikibainisha mahitaji ya wananchi na kuyafanyia kazi, lakini kwa sasa wananchi wana wajibu wa kuibua mahitaji yao ili Serikali iweze kuhakikisha makundi yote yanahudumiwa kwa usawa.

Kwa upande wake, Mkuu wa Kitengo cha Ushirikishwaji wa Wazawa na Uhusishwaji wa Wadau kutoka Mamlaka ya Udhibiti Mkondo wa Juu wa Petroli (PURA), Charles Nyangi, amesema mamlaka hiyo inaendelea kutoa elimu kwa wadau mbalimbali, wakiwemo watu wenye mahitaji maalum, wanawake, vijana na wazee.

Amesema lengo ni kuhakikisha makundi hayo yanapata fursa ya kushiriki na kunufaika na miradi ya mafuta na gesi asilia nchini.

“Katika utekelezaji wa miradi, kila mtu ana nafasi yake ya kushiriki na kunufaika. Hata kama kuna wawekezaji kutoka nje, wazawa wana nafasi ya kushiriki katika shughuli mbalimbali zinazohusiana na miradi hiyo,” amesema Nyangi.

Aidha, ameyataka makundi hayo kuwa na biashara zilizosajiliwa ili yaweze kushiriki katika fursa zitakapotangazwa katika maeneo yanayotekelezwa miradi, hususan mkoani Lindi.

Kongamano hilo la siku moja lilikuwa sehemu ya maandalizi kuelekea maadhimisho ya Siku ya Kimataifa ya Viziwi, ambayo kitaifa yanafanyika mkoani Kilimanjaro.

Katika kuunga mkono maadhimisho hayo, PURA imegharamia ushiriki wa watu watano kutoka CHAVITA Wilaya ya Kibiti pamoja na kugharamia vifaa vya kusaidia usikivu.
▪️︎ Aeleza hatua za Tanzania kuwawezesha wanawake katika kilimo

WAZIRI MKUU Dkt. Mwigulu Nchemba alisema uwezeshaji wa wanawake wakulima ni uwekezaji katika utekelezaji wa dhana ya Afya Moja, kutokana na nafasi yao katika uzalishaji wa chakula, ufugaji, lishe, afya ya mifugo, usalama wa chakula na utunzaji wa mazingira.

“Wanawake hawapo pembezoni mwa mifumo ya chakula na kilimo; wako katikati yake. Kuwawezesha wanawake ni uwekezaji si katika kilimo pekee, bali pia katika Afya Moja,” alisema.

Waziri Mkuu alisema hayo jana (Jumatatu, Septemba 21, 2026) wakati akizungumza katika kikao cha ngazi ya juu kuhusu Mwaka wa Kimataifa wa Mwanamke Mkulima 2026, chenye mtazamo wa Afya Moja, kilichofanyika katika Kituo cha Sheikh Zayed, Makao Makuu ya Shirika la Chakula na Kilimo la Umoja wa Mataifa (FAO), jijini Roma, Italia.

Alisema Tanzania inaongozwa na Rais, Dkt. Samia Suluhu Hassan, ambaye ni Rais wa kwanza mwanamke katika historia ya nchi, akieleza kuwa wanawake wana nafasi kubwa katika uzalishaji wa chakula na maendeleo ya kilimo.

Dkt. Mwigulu alisema pamoja na mchango huo, wanawake bado wanakabiliwa na changamoto za upatikanaji wa ardhi, fedha, teknolojia, huduma za ugani, masoko na nafasi za kufanya maamuzi.

Alisema Serikali inaendelea kuwawezesha wanawake na vijana kupitia Mpango wa Kujenga Kesho Bora (BBT), ambao unalenga ifikapo mwaka 2030 kuunda ajira milioni 1.6, kusaidia biashara za kilimo 200,000 zinazomilikiwa na vijana na wanawake na kunufaisha takribani watu milioni 10 katika vijiji 12,000.

Alisema hadi Juni 2026, Sh. bilioni 1.59, sawa na takribani Dola za Marekani 601,000, zilitolewa kwa wanufaika 47, ambapo 17, sawa na asilimia 36, walikuwa wanawake.

Aidha, alisema BBT imesambaza maafisa ugani vijana 2,282 katika mikoa 22, ambao wamewafikia takribani wakulima wadogo 765,600 katika vijiji 5,856 kwa kutoa huduma za ushauri na kuelimisha kuhusu kanuni bora za kilimo.

Alisema Serikali pia inaendelea kuwekeza katika miradi ya maji na kukabiliana na mabadiliko ya tabianchi, ambapo hadi sasa visima 395 vinavyotumia nishati ya jua na kuzingatia teknolojia inayokabiliana na mabadiliko ya tabianchi vimechimbwa katika vijiji 234 vya wilaya 45 nchini.

Dkt. Mwigulu alisema Serikali pia inawawezesha wanawake na vijana kuhamia kutoka uzalishaji wa awali na kushiriki katika shughuli zenye thamani kubwa zaidi, ambapo vijana na wanawake 408 wamepatiwa mafunzo kuhusu uongezaji thamani wa mkonge, hatua inayolenga kuimarisha ushiriki wao katika minyororo ya thamani ya kilimo na kuongeza fursa za kipato.

“Uwekezaji huu si uwekezaji wa kilimo pekee; ni uwekezaji wa Afya Moja,” alisema.

Alisisitiza kuwa wanawake wanapaswa kutambuliwa si kama wanufaika pekee, bali kama wazalishaji, wabunifu, wajasiriamali na wafanya maamuzi, huku akitoa wito wa kuimarisha sera na uwekezaji unaowawezesha kupata ardhi, fedha, teknolojia, maji, huduma za ugani na masoko.

Dkt. Mwigulu alisema Tanzania iko tayari kushirikiana na FAO na wadau wengine kuhakikisha Mwaka wa Kimataifa wa Mwanamke Mkulima unaacha matokeo yanayoonekana hata baada ya mwaka 2026.

Akichangia uzoefu wake katika jopo hilo, Mkurugenzi Mkuu wa Taasisi ya Kimataifa ya Utafiti wa Mifugo (ILRI), Dkt. Appolinaire Djikeng, alisema wanawake, hususan wanawake wafugaji, tayari wana nafasi muhimu katika utekelezaji wa dhana ya Afya Moja, akieleza kuwa wanafanya maamuzi ya kila siku kuhusu afya ya mifugo, usalama wa maji, lishe ya kaya na matumizi ya rasilimali, hivyo kutotambuliwa kwao kunaweza kudhoofisha juhudi za kudhibiti magonjwa yanayoambukizwa kutoka kwa wanyama kwenda kwa binadamu.

Dkt. Djikeng pia alisema uchambuzi wa masuala ya kijinsia haupaswi kuwa jambo la kuongezwa mwishoni katika utekelezaji wa Afya Moja, bali unapaswa kuwa sehemu ya mipango tangu mwanzo, huku akisisitiza umuhimu wa kutenga rasilimali za kutosha, ikiwemo fedha na watu, ili kuwawezesha wanawake kushiriki kikamilifu katika uongozi na kufanya maamuzi.









Top News